Η παιδοψυχολόγος του ΠΑΟΚ, Ειρήνη Ρέρα μας λύνει όλες τις απορίες!

Σήμερα τα παιδιά από μικρή ηλικία ξεκινούν διάφορες  δραστηριότητες, κυρίως διάφορα αθλήματα.
Τα παιδιά νιώθουν την  ανάγκη για ψυχαγωγία και εκτόνωση μέσα από την άθληση. Ωστόσο, πολλές φορές επηρεάζονται ψυχολογικά από τους ίδιους τους γονείς τους και τον κοινωνικό τους περίγυρο.
Το Sportsnewsgreece συνομίλησε με την παιδοψυχολόγο και αθλητική ψυχολόγο στις υποδομές της ΠΑΕ ΠΑΟΚ, Ειρήνη Ρέρα, η οποία ανέλυσε στην Δήμητρα Καρβουνίδου το κομμάτι της αθλητικής ψυχολογίας στην παιδική ηλικία.

- Πώς συνδυάζεται ο αθλητισμός με τη ψυχολογία;

Η ενασχόληση με τον αθλητισμό προσφέρει τόσο σωματική υγεία όσο και ψυχική ευεξία, κάτι που είναι γνωστό από αρχαιοτάτων χρόνων. Οι σκέψεις, οι συμπεριφορές, τα συναισθήματα  δηλαδή η ψυχολογία των αθλητών είναι, όχι απλά βασικής σημασίας, αλλά αδιαίρετο κομμάτι της ανθρώπινης φύσης, κατ' επέκταση και της επίδοσης, σε οποιοδήποτε άθλημα. Με το να καλλιεργήσουμε και να διατηρήσουμε μια καλή ψυχολογία στον αθλητή διασφαλίζουμε υψηλή ανθεκτικότητα, συγκέντρωση, διαχείριση άγχους και θυμού θετική σκέψη, υψηλά κίνητρα και πολλά ακόμα οφέλη, τα οποία μπορεί να αποτελέσουν "εφόδια ζωής". Η ψυχολογία λοιπόν επηρεάζει και επηρεάζεται από την ενασχόληση κάποιου με τον αθλητισμό, είτε σε ατομικό είτε σε ομαδικό επίπεδο, γι αυτό και θα πρέπει να την φροντίζουμε, ακολουθώντας τη σοφή αρχαία ρήση: νους υγιής εν σώματι υγιεί.

- Τι ρόλο παίζουν οι γονείς στην παρακίνηση των παιδιών για άθληση;

Τα πιο σημαντικά πρόσωπα στη ζωή ενός παιδιού είναι οι γονείς του, γι αυτό και η επιρροή τους σε αυτο είναι πολύ μεγάλη. Ο τρόπος διαπαιδαγώγησης και τα ερεθίσματα που θα προσφέρει μια οικογένεια καθορίζουν τη σχολική επίδοση ενός παιδιού, αλλά και τις εξωσχολικές δραστηριότητες. Ερευνητικά δεδομένα αποδεικνύουν τι οι γονείς επηρεάζουν το είδος της άθλησης που θα επιλέξουν τα παιδιά τους, το πόσο καλά θα τα πάνε σε αυτό, αλλά και το πόσο μεγάλο αίσθημα, ικανοποίησης, επίτευξης και απόλαυσης θα αποκομίσουν. Φαίνεται λοιπόν ότι η παρακίνηση, η ώθηση και η ενίσχυση των γονέων αποτελεί τροχοπέδη για την πορεία ενός παιδιού στον αθλητισμό, αλλά κυρίως για τη χαρά και τη διασκέδαση που θα βιώσει μέσα από αυτό.


- Το κομμάτι της αθλητικής ψυχολογίας βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο ακόμα στην Ελλάδα;

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται στην Ελλάδα ολοένα και μεγαλύτερη αναφορά στο κομμάτι της ψυχολογίας την αθλητών, αναγνωρίζοντας την τεράστια σημασία της για την ενίσχυση της επίδοσής τους και τη διατήρηση της υψηλής ποιότητας στο χώρο των αθλημάτων. Ακολουθώντας τα πρότυπα μεγάλων ομάδων του εξωτερικού, ελληνικές αθλητικές ομάδες εντάσσουν στο δυναμικό τους ειδικούς ψυχικής υγείας που φροντίζουν τους αθλητές να ανακύψουν από τραυματισμούς, να αντιμετωπίσουν δυσκολίες και να ενισχύσουν την αθλητική τους ανθεκτικότητα. Για το λόγο αυτό πιστεύω ότι έχουμε προχωρήσει από το πρώιμο σε ένα μεταβατικό στάδιο, το οποίο χρίζει μεγαλύτερης εξέλιξης κυρίως στο κομμάτι της ανάπτυξης. Στο άμεσο μέλλον δεν θα πρέπει καμία αθλητική ομάδα και κανένας αθλητικός σύλλογος να μην έχουν στο μόνιμο επιτελείο τους έναν αθλητικό ψυχολόγο που να βρίσκεται συνεχώς δίπλα σε προπονητές, αθλητές και γονείς. Η εμπειρία μου από το 2013 έως και σήμερα, όπου εργάζομαι στα τμήματα υποδομής και ανάπτυξης της ΠΑΕ ΠΑΟΚ, μου έχει δείξει την αναγκαιότητα αυτής της παρουσίας, ενώ τα συνεχή καλέσματα από αθλητικές ακαδημίες σε πανελλαδικό επίπεδο με σκοπό τη διεξαγωγή ομιλιών σε γονείς και αθλητές αναδεικνύει την δυνατότητα επέκτασής της σε όλες τις ακαδημίες, ανεξαιρέτως αθλήματος και επιπέδου. Η πολύτιμη βοήθεια που προσφέρει η παρουσία ενός αθλητικού ψυχολόγου τόσο στην πρόληψη όσο και στην αντιμετώπιση δυσκολιών, δεν περιορίζεται μόνο στο επαγγελματικό επίπεδο. Νομίζω ότι κατά τη διάρκεια της ευαίσθητης παιδικής ηλικίας θεωρείται αν όχι παραπάνω, εξίσου σημαντική, ώστε να υπάρχει η κατάλληλη στήριξη και ψυχο-εκπαίδευση των μικρών αθλητών αλλά και των γονέων τους. Άλλωστε, οι σταθερές και σωστές βάσεις που μπαίνουν από μικρές ηλικίες συμβάλλουν στην πρόληψη και την έγκαιρη αντιμετώπιση πολλών προβλημάτων, πριν αυτά παγιωθούν.

-Ο περίγυρος του παιδιού κατά πόσο επηρεάζει τη ζωή του τόσο σε νεαρή όσο και σε μεγαλύτερη ηλικία;

Εκτός από το άμεσο περιβάλλον ενός παιδιού, δηλαδή την οικογένειά του, επιρροές υπάρχουν και από το ευρύτερο περιβάλλον του, κυρίως τους συμμαθητές ή τους φίλους του. Παρατηρούμε ότι τα παιδιά επιλέγουν δραστηριότητες που θα βρεθούν και θα αλληλεπιδράσουν με τους φίλους τους και επιδιώκουν να γίνονται αρεστά στους συνομηλίκους τους μέσω της καλής επίδοσής τους σε κάποια δραστηριότητα. Είναι βασικής σημασίας για αυτά να νιώθουν ότι ανήκουν κάπου και ότι οι φίλοι τους τα αποδέχονται και τα αγαπούν. Επίσης παρατηρείται ότι σε περιπτώσεις απουσίας βασικών προτύπων , όπως αυτό της πατρικής μορφής, ένας καλός δάσκαλος ή προπονητής μπορεί να αποτελέσει υποκατάστατο και την βέλτιστη θετική επιρροή στην ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη ενός παιδιού. Φυσικά, στην κομβική περίοδο της εφηβείας οι επιρροές γιγαντώνονται, καθώς τότε τα παιδιά γίνονται ακόμη περισσότερο ευάλωτα στις αξιολογήσεις των τρίτων και αναζητώντας την ταυτότητά τους εξερευνούν εμπειρίες με σκοπό να νιώθουν ότι δεν περιθωριοποιούνται από τις ομάδες συνομηλίκων τους. Την περίοδο αυτή θα πρέπει ως γονείς και εκπαιδευτικοί να είμαστε πιο προσεκτικοί και να δείχνουμε κατανόηση στις βιο-συναισθηματικές αλλαγές των παιδιών μας, ενώ είναι καλό να έχουμε κατά νου ότι η συμμετοχή σε μία αθλητική ομάδα θωρακίζει έναν έφηβο από πολλές παρεκτροπές, αρκεί το άθλημα αυτό να είναι κάτι που τον ευχαριστεί.

-Πως οι γονείς επηρεάζουν την ψυχολογία των παιδιών;

Επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι οι γονείς επηρεάζουν την ψυχολογία των παιδιών τους από πολύ νωρίς, από την περίοδο ακόμη της εμβρυικής ηλικίας, όπου το μωρό βιώνει τις συναισθηματικές μεταπτώσεις της μητέρας του κατά την εγκυμοσύνη. Έπειτα στην βρεφική ηλικία η διάθεση και τα συναισθήματα του μωρού καθρεφτίζονται στα μάτια της μητέρας του (ή του ατόμου που το φροντίζει)και επηρεάζονται από το πόσο εκείνη ανταποκρίνεται στις βιολογικές του ανάγκες και στην ανάγκη του να νιώθει συναισθηματική ασφάλεια και φροντίδα. Φυσικά ο ρόλος του πατέρα είναι εξαρχής καθοριστικός, καθώς επηρεάζει άμεσα και έμμεσα την ψυχολογία του μωρού, φέρνοντας την σωστή ισορροπία. Η διάθεση και οι προσδοκίες των γονέων περνούν στα παιδιά καθ’ όλη την παιδική ηλικία και η μεγαλύτερη επιρροή πραγματοποιείται όχι τόσο μέσα από τις συμβουλές και τις παραινέσεις, αλλά κυρίως μέσα από τη γλώσσα του σώματος (βλέμμα, τόνος φωνής, χειρονομίες, στάση σώματος, μορφασμούς) και τα βιώματα των γονέων. Αυτά που νιώθουν και ο τρόπος που ζουν οι ίδιοι οι γονείς επηρεάζουν περισσότερο την ψυχολογία και την συμπεριφορά των παιδιών , καθώς οι πράξεις μας κάνουν τελικά και τον μεγαλύτερο θόρυβο.

-Πώς κρίνεται ότι ένα παιδί χρειάζεται ψυχολογική υποστήριξη;

Η ανάγκη για συμβουλευτική ή ψυχολογική στήριξη είναι καθαρά μία ατομική υπόθεση που καθορίζεται από την ιδιοσυγκρασία του παιδιού, τα βιώματά του, την κατάσταση της οικογένειάς του και τις δυσκολίες που πιθανόν να προκύψουν. Σίγουρα όταν παρατηρούμε ότι ένα παιδί έχει το ίδιο την ανάγκη να μιλήσει σε κάποιον που εμπιστεύεται για κάτι που το απασχολεί είναι η κατάλληλη στιγμή να βοηθήσουμε. Υπάρχουν βέβαια και φορές που οι κοντινοί του άνθρωποι παρατηρούν αλλαγές τόσο στη διάθεσή του, όσο και στην επίδοσή του, ή ότι δεν απολαμβάνει δραστηριότητες που απολάμβανε παλιά. Επίσης, διαταραχές στην όρεξη, στον ύπνο, εκδηλώσεις άγχους, ξεσπάσματα θυμού, παραβατικές συμπεριφορές, ψυχοσωματικές ενοχλήσεις, απότομη αλλαγή συμπεριφοράς, κοινωνική απομόνωση, εμφάνιση φοβιών που μπορεί να δυσχεραίνουν την καθημερινή λειτουργικότητα του παιδιού κάνουν επιτακτική την ανάγκη να το υποστηρίξουμε ψυχολογικά. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να διαχωρίσουμε αν το παιδί χρειάζεται βοήθεια ή αν εμφανίζει συμπτώματα μίας κατάστασης που απορρέει από κάποια οικογενειακή δυσλειτουργία, καθώς τα παιδιά αποτελούν καθρέφτη των γονιών τους, δυστυχώς και όσον αφορά την ψυχοπαθολογία που εμφανίζουν.


- Πως ορίζεται το χρονικό διάστημα που η ψυχοθεραπεία θα έχει αποτελέσματα στο παιδί;

Η διάρκεια των συνεδριών καθορίζεται για κάθε περίπτωση ξεχωριστά ανάλογα τη βαρύτητα του προβλήματος, την επιθυμία συνεργασίας, το περιβάλλον και την υποστήριξη των γονέων αλλά και την πορεία βελτίωσης του παιδιού. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα χρονικά όρια και κανόνες καθώς η ψυχοθεραπεία είναι μία δυναμική και διαρκώς εξελισσόμενη διαδικασία που επηρεάζεται κάθε στιγμή από τον θεραπευόμενο και τον θεραπευτή.

-Θεωρείτε πως η βία στα γήπεδα είναι μια μορφή εκτόνωσης των παιδιών;

Πιστεύω ότι η βία στα γήπεδα είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο με πολλαπλές αιτίες και πολλές προεκτάσεις, το οποίο εντείνεται λόγω της έλλειψης αθλητικής παιδείας από το σχολείο και την οικογένεια. Νομίζω ότι πίσω από επιθετικές και παραβατικές συμπεριφορές ελλοχεύουν ο μιμητισμός και η ψυχολογία του όχλου, τα οποία βρίσκουν πρόσφορο έδαφος σε προσωπικότητες που έχουν έντονη την ανάγκη να ανήκουν σε μία ομάδα λόγω προσωπικών ελλειμμάτων. Όταν νιώθεις και είσαι καλά με τον εαυτό σου, δεν έχεις την ανάγκη να εκδηλώσεις βία για να επιβληθείς, ειδικά όταν αυτή σχετίζεται με τα χρώματα μιας ομάδας, κόμματος ή έθνους. Επίσης πολλές φορές ο χώρος των γηπέδων αποτελεί μία αφορμή για ψυχολογική αποσυμπίεση και εκτόνωση των προσωπικών προβλημάτων , μέσω εκδήλωσης υβριστικών εκφράσεων και σε ακραίες περιπτώσεις, βίαιων συμπεριφορών. Μάλιστα ενδιαφέρον παρουσιάζουν πρόσφατα ερευνητικά ευρήματα τα οποία δείχνουν ότι ένα από τα βασικά κίνητρα για τον χουλιγκανισμό στο ποδόσφαιρο είναι το να δημιουργήσει κάποιος κοινωνικούς δεσμούς με άλλους ανθρώπους και η επιθυμία του να προστατεύσει και να υπερασπιστεί τους υπόλοιπους οπαδούς της ομάδας που υποστηρίζει. Άρα η βία
αποτελεί έναν λανθασμένο σίγουρα τρόπο για την ενίσχυση των κοινωνικών δεσμών και προέρχεται από μια θετική επιθυμία να «προστατευθεί» η ομάδα.

-Από ποιες ηλικίες και μετά παρατηρούνται τέτοια φαινόμενα;

Νομίζω ότι η εφηβική ηλικία αποτελεί το ορόσημο εμφάνισης τέτοιων συμπεριφορών και απορρέει τόσο από την έκρυθμη εφηβική φύση και την ανησυχία που τη συνοδεύει, όσο και από την ανάγκη του εφήβου να ενταχθεί σε μία ομάδα με σκοπό να νιώσει ότι ανήκει κάπου και αποκτά δική του ταυτότητα. Η ψευδαίσθηση της δύναμης , της επιβολής και της αρρενωπότητας είναι πολύ δελεαστική για τον έφηβο, που είναι πρόθυμος να οικειοποιηθεί εύκολα βίαιες αντιδράσεις και να μιμηθεί επιθετικές συμπεριφορές για να υποστηρίξει την ομάδα του.

- Η συγκεκριμένη μορφή βίας περνάει ως σωστή στο υποσυνείδητο των παιδιών;

Ο,τιδήποτε εμπεριέχει βία συνοδεύεται από συναισθήματα φόβου και αποδιοργάνωσης για την ευαίσθητη παιδική ψυχή και περνάει άμεσα ή έμμεσα αρνητικά μηνύματα. Το παιδί που βιώνει βία μεγαλώνοντας είτε θα ταυτιστεί με το θύτη του, εκδηλώνοντας και το ίδιο βία, είτε θα παραμείνει στη θέση του θύματος, επιλέγοντας ασυνείδητα κακοποιητικές σχέσεις. Το παιδί που γίνεται παρατηρητής βίαιων συμπεριφορών, οι οποίες μάλιστα προέρχονται ή γίνονται ανεκτές από τα σημαντικά πρόσωπα της ζωής του, θα αναπαράγει τις συμπεριφορές αυτές μέσω του μιμητισμού, μαθαίνοντας ότι αυτή είναι και η πραγματικότητά του. Αυτό θα κάνει γιατί αυτό γνωρίζει.

Δημοσίευση σχολίου

0 Σχόλια